Finland
ligt geografisch gezien in het uiterste noordoosten van
Europa, tussen Zweden in het westen en Rusland in het oosten
(en grenst aan Noorwegen in het noorden). Een blik op de
kaart van Noord-Europa verklaart de bijnaam ‘de maagd
met twee moeders’. De ‘twee moeders’ zijn
Zweden en Rusland en die zijn qua omvang beduidend groter
dan Finland. Desondanks behoort Finland zelf met een oppervlakte
van circa 338.000 km2 tot een van de grootste landen van
Europa. De lengte van noord naar zuid meet 1160 km. De breedte
van west naar oost is 540 km. Ter vergelijking: Finland
is negen keer zo groot als Nederland. Na IJsland is Finland
de noordelijkste staat van Europa. Een derde deel van Finland
ligt boven de poolcirkel. Lapland (Lappi) is met 93.057
km2 land en 5880 km2 water de grootste provincie.
Noord-Karelië
in het oosten van Finland neemt een bijzondere plaats in
de geschiedenis in. Cultureel gezien is Karelië sinds
de Middeleeuwen de overgangszone tussen Oost en West, Rusland
en Finland, het lutherse en het orthodoxe geloof.
Het land van duizend meren’, een andere bekende bijnaam
van Finland, telt maar liefst 187.888 meren die voornamelijk
te vinden zijn in Zuid- en Midden-Finland.
De rivieren zijn op sommige plaatsen zo schoon, dat er zelfs
midden in de grootste steden op zeeforel gevist kan worden,
zoals bijvoorbeeld in het centrum van Tampere. De meren
en rivieren beslaan bijna 10 procent van het oppervlak,
evenals akkers en weiden. Ruim 15 procent van Finland is
bebouwd. Het grootste gedeelte bestaat uit bossen (ruim
65 procent), waarmee Finland het dichtstbeboste land van
Europa is.
Finland
bestaat voor 1,2 miljoen ha uit beschermd natuurgebied.
Hieronder vallen 27 voor het publiek geopende nationale
parken (‘kansallispuisto’). Voor sommige gebieden
in de parken, waar zeldzame dieren en planten voorkomen,
is een vergunning nodig. Niet of beperkt voor het publiek
toegankelijk zijn 19 regionale natuurreservaten (‘luonnonpuisto’),
884 particuliere natuurparken, 137 veengebieden en 34 vogelreservaten
en beschermde moerasgebieden. Ze staan alle onder toezicht
van het ministerie van Land- en Bosbouw. De nationale parken
Seitseminen, Pallas-Ounustunturi, Pyhätunturi, Oulanja
en Urho Kekkonen hebben informatiecentra waar gegevens over
de flora en de fauna verkrijgbaar zijn.
Klimaat
Het gematigde landklimaat brengt Finland warme zomers en
koude winters. Juli is de warmste maand en februari de koudste.
In de zomermaanden kan het kwik van 15 graden Celcius in
het noorden tot 20 graden (tot zelfs 30 graden) in het zuiden
oplopen. In hartje winter kan de temperatuur dalen tot -30
graden respectievelijk -15 graden. De temperatuur wordt
beïnvloed door de warme golfstroom die in de Atlantische
Oceaan ontstaat. Oostenwinden voeren warme en droge lucht
mee. In Lapland heerst een toendraklimaat en kent men extreme
vorstperiodes. De eerste sneeuw valt hier begin oktober
al en het kwik kan dalen tot -40 graden. Zuid-Finland krijgt
zijn eerste sneeuwlaag daarentegen pas in november.
Aan
de kust heerst een zeeklimaat. In de kustgebieden is het
dan ook vochtiger dan elders in het land. In Zuidoost-Finland
wordt ’s zomers de hoogste gemiddelde temperatuur
van Scandinavië bereikt. De Finse westkust behoort
tot de zonnigste gebieden van Noord-Europa. De watertemperatuur
in ondiepe meren en baaien kan na half juni oplopen tot
meer dan 20 graden Celcius en dat maakt het baden aangenaam.
De watertemperatuur
loopt in ondiepe meren en baaien in Zuid-Finland vanaf juni
op tot circa 20 graden Celcius. Juli en augustus bieden
de grootste kans op zonneschijn en aangename temperaturen.
September en oktober zijn vooral in Zuid-Finland vanwege
de prachtige herfstkleuren, aangename reismaanden.
Cultuur
De bekendste Finse bijdrage aan de wereld-architectuur is
het functionalisme. Deze recht-toe-recht-aan bouwwijze heeft
veel aanhangers gevonden en wordt niet zelden hoog gewaardeerd,
maar is ook typisch voor een bepaald trekje in de Finse
samenleving. Zowel in kunstzinnig opzicht, in sociale of
technologische omgeving lijkt het rijtjes-huizen model te
overheersen. Intussen zijn al een paar generaties Finnen
met dit uniforme model opgegroeid en lijkt het no-nonsense
denken stevig geworteld te zijn.
Om de
platitudes nog een beetje meer ruimte te geven, kan men
ook nog zeggen dat de Finnen terughoudend zijn, sterk aan
hun familie hangen en veel waarde hechten aan eigen huis
en auto. Die laatste twee welvaartssymbolen zijn in Finland
meestal behoorlijk duur en dus kunnen we gerust ook nog
zeggen dat de gemiddelde Fin een materialist is. Finland
is een geëmancipeerd land (als eerste in Europa in
1906 algemeen vrouwenkiesrecht), het Fins is een geëmancipeerde
taal (er bestaat geen apart woord voor ‘hij’
en ‘zij’, alleen ‘hän’).
U moet
vooral niet versteld staan als u in Finland getutoyeerd
wordt. In het Engels zal dat niet zo snel opvallen, maar
in Finland (en in Scandinavië in het algemeen) spreekt
men elkaar snel met ‘je’ aan. Dat is niet onbeleefd
bedoeld, maar geldt als een ongecompliceerde aanspreekvorm.
Het Finse ‘u’ (‘te’) geldt bijna
als een belediging.
Als
u bij Finnen thuis wordt uitgenodigd, is het een goed idee
om bloemen mee te nemen. Het wordt zeker op prijs gesteld
als u op tijd komt. Vaak wordt er binnenshuis niet gerookt.
Betreft de uitnodiging een uitje naar een zomerhuis, dan
kunt u ook gerust praktische zaken als een pak sap, koekjes,
koffie of chocolade meenemen.
Taal
Fins en Zweeds zijn de twee officiële talen in Finland.
Het grootste gedeelte van de bevolking (92,74 procent) spreekt
Fins. Een veel kleiner percentage (5,71 procent) spreekt
Zweeds. In Lapland spreken circa 1700 mensen Laps (Samisch).
Hoewel het Samisch tot de Oostzee-Finse taalgroep behoort,
wijkt de taal erg af van het Fins. Het Samisch kent tien
verschilende dialecten die onderling verschillen. De sprekers
van de diverse dialecten kunnen elkaar toch redelijk verstaan.
In Finland wordt het Inari-Samisch en het Skolt-Samisch
gesproken, ieder met een paar honderd sprekers. Het Samisch
dreigt verloren te gaan in het gemoderniseerde Lapland.
Praktische
zaken
Douane
en grensformaliteiten
Nederlanders hebben voor een bezoek aan Finland een geldig
paspoort nodig, Belgen kunnen ook volstaan met een geldig
identiteitsbewijs. Het verblijf is toegestaan tot in totaal
maximaal drie maanden in de Scandinavische landen Finland,
Denemarken, Zweden en Noorwegen. Bezoekers uit niet-EU landen
en Griekenland moeten in ieder geval een geldig paspoort
hebben, in sommige gevallen ook een visum. Nadere informatie
is te krijgen bij de Finse ambassade.
Reizigers
uit EU-landen mogen de volgende hoeveelheden alcohol en
tabaksartikelen invoeren zonder daarvoor invoerrechten te
hoeven betalen: alcohol-sterke drank (meer dan 22 procent):
maximaal 1 liter, plus 3 liter zwak-alcoholische drank (minder
dan 22 procent) plus maximaal 15 liter bier. Personen tussen
18 en 20 jaar mogen geen sterke drank invoeren.
Tabak
(vanaf 17 jaar): 300 sigaretten of 150 cigarillos of 75
sigaren of 400 gram andere tabaksproducten. De regelgeving
omtrent de invoerbeperkingen in Europa is de laatste jaren
steeds aan veranderingen onderhevig geweest. Het is dus
belangrijk u van de laatste stand van zaken op de hoogte
te stellen, bijvoorbeeld bij het Fins Verkeersbureau of
bij de douane.
Gezondheid
Finland kent een medische verzorging op hoog niveau, die
bovendien voor bewoners van EU-landen vrijwel gratis is
(internationaal verzekeringsbewijs E111 of ziekenfondskaart
meenemen). De ambulante hulp in de overal aanwezige gezondheidscentra
(‘terveyskeskus’) en poliklinieken is gratis.
In de overige stedelijke, regionale en landelijke ziekenhuizen
wordt een vergoeding gevraagd. De patiënt betaalt die
kosten eerst zelf, maar kan de rekening later thuis bij
zijn ziektekostenverzekering of ziekenfonds indienen.
Er bestaat
(naast het gezondheidssysteem van de staat) ook nog een
circuit van dure privé-artsen. Tandartsen vallen
daar ook onder. De patiënt schiet de kosten voor, in
de regel worden die door de verzekering thuis betaald. Het
afsluiten van een aanvullende reisverzekering loont bijna
altijd de moeite. Voor nadere inlichtingen kunt u het beste
bij uw eigen verzekering terecht.
Geldzaken
In Finland wordt als valuta de euro gehanteerd. Buitenlands
geld kunt u bij bijna alle banken wisselen, maar de provisie
is vaak hoog. Buiten kantooruren kunt u op het vliegveld
Vantaa en de veerhaven Katajanokka bij Helsinki terecht.
Er zijn in ruime mate geldautomaten in Finland aanwezig.
Als u een bankpasje of een Giromaatpas heeft met een logo
van Eurocheque, Cirrus of Maestro kunt u in vrijwel elke
grotere plaats contant geld opnemen.
Credit
Cards zijn in Finland zeer gebruikelijk en vrijwel overal
worden Access, American Express, Diner’s Club, Eurocard,
Mastercard en Visa geaccepteerd. In veel gevallen geniet
plastic geld al de voorkeur boven papiergeld of munten.
Tijdsverschil
Finland kent de Oost-Europese tijd: dat is een uur later
dan bij ons. De zomertijd verloopt parallel aan die van
de Benelux.
Eten
De Finse keuken kent zowel Scandinavische als Russische
invloeden. Er is een aantal (regionale) specialiteiten ontstaan
dat het proberen meer dan waard is. In de eerste plaats
heeft u meestal een ruime keuze aan visgerechten, waarvan
zalm (‘lohi’), meerforel (‘siika’),
regenboogforel (‘kirjolohi’) en Baltische haring
(‘silaka’) de bekendste zijn. Rendier en ander
wild zijn zeer geliefd, terwijl ook Fins paaslam of grote
gekookte ham tot over de landsgrenzen bekend geworden zijn.
Een
willekeurige opsomming van andere specialiteiten zou onder
meer uit ‘rapu’ (rivierkreeft, vanaf 20 juli),
leverpastei met aardbeienjam, melksoep met vis, ‘mäti’
(kuit van zoetwatervis, geel of oranje, met zure room, gehakte
ui en peper), ‘karjalanpaisti’ (Karelische stoofpot
van lams-, varkens- en rundvlees), ‘kalakukko’
(brood uit Kuopio, waarin vis verwerkt is), nieuwe aardappels
met paddestoelen-ragout en bosbessentaart kunnen bestaan.
Wat de bessen betreft moet u wat extra tijd nemen om alle
verschillende soorten eens te proeven.
Het
aanbod in verse groenten is opvallend groot als u bedenkt
op welke breedtegraad Finland ligt. De nadruk ligt desalniettemin
op stoofschotels met wortel, kool, koolraap en bieten. Een
veel gebruikt kruid is verse dille.
Drinken
Wat het drinken betreft hebben we weer de ‘Finse paradox’
nodig om het consumptiegedrag van de Finnen te verklaren.
Enerzijds zijn de Finnen hartstochtelijke melkdrinkers (nergens
ter wereld wordt bijvoorbeeld zoveel koude melk bij de lunch
gedronken). De hele dag door worden er bovendien liters
koffie gedronken.
Beroemde
dranksoorten zijn Koskenkorva (wodka met 38 procent alcohol,
uit tarwe gestookt), diverse Finse biersoorten (fris en
licht) en verschillende bessen-likeuren. Alcoholvrij-bier
en lichtbier (pils) is in de supermarkt te krijgen; sterk
bier en alle andere alcoholische producten koopt u in de
Alko-staatswinkels.
Restaurants
De prijzen in de Finse restaurants liggen wat het eten betreft
niet veel hoger dan bij ons. Dat de drankrekening zich echter
in een heel ander tempo kan ontwikkelen, zult u snel merken.
De meeste restaurants hebben een opvallend ruime keuze,
de bediening is vlot en vriendelijk en de kwaliteit van
het gebodene is doorgaans goed. Er zijn kortom voldoende
redenen om een restaurant op te zoeken.
Simpele,
snelle en goedkope gerechten vindt u in een ‘kahvila’
of ‘baari’, zelfbedieningsrestaurants waar geen
alcohol (behalve licht-bier) wordt verkocht. Ook wegrestaurants
en hotels bieden vaak goedkope en smakelijke maaltijden.
Ten slotte kunt u natuurlijk in deze prijsklasse ook gaan
eten in een van de vele filialen van Amerikaanse fast food-ketens.
Meer culinair plezier beleeft u in de iets duurdere en betere
restaurants. Het beste houdt u zich aan de lokale specialiteiten.
Als
een Finse familie naar een goed restaurant gaat, kleedt
iedereen zich netjes aan. Is echter de keuken eerder middenklasse
en de prijzen op de menukaart aan de lage kant, dan kan
diezelfde familie ook in joggingpak verschijnen. De uitersten
liggen schijnbaar dicht bij elkaar.
Hotels
De meeste Finse hotels en motels behoren tot de betere middenklasse.
Behalve in een paar vijf-sterren hotels, zult u geen overdreven
luxe aantreffen. Ook aan het andere einde van de kwaliteitsschaal
is niet zo veel te vinden. U kunt kortom verwachten dat
u in een niet al te grote, degelijk ingerichte en moderne
kamer wordt ondergebracht. Tot de standaarduitrusting behoort
bijna altijd douche/wc, radio en telefoon en tv. Ook zult
u bijna overal een sauna (en soms een zwembad) aantreffen.
Buiten
Helsinki is het ontbijt (in buffetvorm) vrijwel altijd bij
de kamerprijs inbegrepen. De hotel-restaurants serveren
meestal de hele dag maaltijden voor gasten en niet-gasten.
De plaatselijke bevolking huurt ook vaak zalen in de hotels
voor het vieren van bruiloften of andere festiviteiten.
Vakantiehuisjes
Een aangenamere manier om in Finland onderdak te vinden
is nauwelijks denkbaar: een van de vele duizenden huisjes,
direct aan het water, met het bos rondom. Vaak hoort bij
het huisje een roeiboot die aan de steiger ligt, een sauna
en een flinke lap grond waar de kinderen naar hartelust
kunnen ravotten.
Het
aanbod varieert van luxe bungalows met alles erop en eraan,
tot simpele houten hutten zonder stroom. Maar het doorsnee-huisje
heeft natuurlijk stroom, een keuken, douche/wc, twee slaapkamers
en een sauna. Vaak is er ook nog een open haard, een eigen
strandje en een roeiboot. Vaak zijn brandhout en elektriciteit
in de huurprijs inbegrepen; handdoeken, lakens en slopen
neemt u zelf mee, maar zijn vaak ook nog ter plekke te huur.
Kamperen
Finland is een fantastisch kampeerland, met meer dan 350
campings die vrijwel allemaal prachtig aan het water en
aan de bosrand gelegen zijn. Het Allemansrecht opent weliswaar
de theoretische mogelijkheid ook in het wild te kamperen,
maar het verdient altijd de aanbeveling een officiële
camping op te zoeken. Net als elders in Scandinavië
hebben veel campings ook eenvoudige hutten te huur (meestal
voor vier personen). Verwacht daar niet te veel comfort,
hooguit een lekker bed, een kookplaat en kast.
Ongeveer
70 campings zijn het hele jaar geopend. Dit zijn meestal
campings in Zuid-Finland met veel vaste kampeerders, maar
ook in de buurt van wintersportcentra zult u campings aantreffen
die het hele jaar door geopend zijn. Iets meer dan de helft
van die campings is aangesloten bij de Finse Toeristenvereniging
(herkenbaar aan de wit-blauwe bordjes met een C). Houd bij
de vakantieplanning rekening met de korte zomer in Noord-Finland
en de muggen die u waarschijnlijk wel eens zult aantreffen.
Autorijden
Het wegennet in Finland is redelijk goed ontsloten. In het
zuiden zult u veel uitstekende geasfalteerde wegen aantreffen,
terwijl ook in het uiterste noorden de hoofdwegen geasfalteerd
zijn. Overal in het land zijn landwegen uit vastgereden
grind en zand te vinden. Ook op deze secundaire wegen kunt
u goed en snel rijden. Steenslag is niet uit te sluiten
en het kan dus handig zijn (als u naar Lapland gaat) een
opvouwbare plastic noodruit mee te nemen.
De verkeersregels
in Finland zijn grotendeels gelijk aan die in Nederland
en België. Er wordt rechts gereden, het dragen van
veiligheidsgordels is voor alle inzittenden verplicht en
ook overdag dient u buiten de bebouwde kom ten minste met
dimlicht te rijden. De verkeersborden die u in Finland zult
tegenkomen, komen in het algemeen overeen met die in Nederland
en België. Het driehoekige voorrangsbord is in Finland
geel-rood in plaats van wit-rood. Trams hebben in Helsinki
altijd voorrang.
Een
waterdicht Wegenwacht-systeem bestaat in Finland niet, maar
als u na motorpech (sleep-) hulp nodig heeft kunt u contact
opnemen met de Finse automobielclub Autoliitti.
Openbaar
vervoer
Zelfs het kleinste plaatsje is meestal nog op het fantastische
busnet in Finland aangesloten. Per dag zijn in Finland circa
45.000 bussen onderweg en die rijden met een verbazingwekkende
stiptheid van halte naar halte. Door een uitstekende coördinatie
met veerboten en spoorwegen, sluiten de vertrektijden van
de verschillene vervoersmiddelen meestal zeer goed aan.
Er is een uitgebreid net van regionale bussen, maar juist
de Expresbussen (Pikavuoro) zijn voor budget-toeristen zeer
interessant. Zo kunt u snel, voor weinig geld grote afstanden
afleggen.
Het
breedspoor dat vorige eeuw aan het Russische spoornet werd
aangepast, zorgt nu voor een ongekende weelde. Van Lapland
tot Turku, van de Russische grens tot Haparanda: het Finse
spoorwegennet biedt met ongeveer 6000 km een belangrijk
verbindingsnet tussen de grote Finse steden. Onder tsaar
Alexander II werd in 1857 begonnen met de aanleg van het
spoorwegennet, waarvan tot op de dag van vandaag 1950 km
geëlektrificeerd is. De rest wordt met diesellocomotieven
bereden. De beste verbindingen bestaan in het zuiden, maar
een tweetal lijnen voert naar Kemijärvi en Kolari in
het zuidelijke Lapland. Met een gezwind vaartje (140-160
km/u, de Pendolino S 220 heeft zelfs een topsnelheid van
200 km/u) wordt u op comfortabele wijze door het landschap
gereden. Comfortabel is niets te veel gezegd want de wagons
zijn door de spoorbreedte duidelijk ruimer dan in West-Europa.
Opvallend is dat de Finse 2e klasse duidelijk meer te bieden
heeft dan de 1e klasse bij de NS of de Belgische Spoorwegen.
Bij
al deze aangename kanten van het treinrijden in Finland
zou men de belangrijkste reden om de trein te nemen bijna
vergeten: reizen per trein is in Finland goedkoper dan waar
ook in Europa.
Taxi’s
In Helsinki kunt u overal op straat en bij taxistandplaatsen
(bijvoorbeeld trein- en busstations, het Zweedse theater
en op het Senaatsplein) in een taxi stappen. Als u Engels
spreekt, verstaat de chauffeur u zeker. Alle taxi’s
hebben een geijkte meter, maar u kunt ook vaste prijzen
afspreken. Tussen 22.00 en 7.00 uur wordt er een nachttoeslag
geheven. Vrije taxi’s hebben een geel brandend lampje
op het dak.
Taxi-rijden
in Finland is niet goedkoop, maar het feit dat taxichauffeurs
geen fooi verwachten, maakt de rit in ieder geval in psychologisch
opzicht iets betaalbaarder.
Vanaf de Vantaa-Helsinki Airport kunt u (goedkoop) gezamenlijk
een taxi naar de stad nemen. Dat is geen gesjacher zoals
u misschien uit Afrika of Azië kent, maar een officieel
systeem met vaste prijzen dat uitstekend functioneert. De
rit duurt ongeveer 20 minuten en kost circa 140 FIM.
Elders
in het land zijn taxi’s ook wijd verbreid. Ze vormen
naast het goede busnet een belangrijke transportmogelijkheid
in dit uitgestrekte land.
|
FINLAND