In 1642 werd Nieuw Zeeland voor het eerst gezien door een
Europeaan, namelijk de Nederlander Abel Tasman, die het
nieuwe land Nieuw Zeeland noemde. James Cook was in 1769
de eerste Europeaan die Nieuw Zeeland uitgebreid verkende,
en hij claimde het land voor de Britse Kroon. Pas in het
begin van de 19e eeuw kwamen de eerste permanente Europese
bewoners, die het Christendom en vuurwapens introduceerden
bij de Maori's. De vuurwapens hadden desastreuze effecten
bij de traditionele stammenoorlogen en het Christendom tastte
oude tradities en de eigenwaarde van de Maori's sterk aan.
Dit alles gecombineerd met de introductie van Europese ziektes
had een sterke afname van de Maori bevolking tot gevolg.
Om de verhouding tussen de Maori's en de Europeanen goed
te regelen werd er in 1840 een verdrag opgesteld, waarbij
de Maori's de Britse Kroon als het hoogste gezag erkenden
in ruil voor volledige burgerrechten en erkenning van hun
eigendomsrechten op het land. Dit verdrag wordt gezien als
het ontstaan van de moderne staat Nieuw Zeeland. De uitvoering
van het verdrag liet echter veel te wensen over en de verhouding
tussen Maori's en Paheka's (de Maori naam voor Europeanen)
verslechterde, culminerend in gewapende opstanden (de Maori
Wars) rond 1860. Deze opstanden werden gewelddadig de kop
ingedrukt en het gevolg was dat de Maori's steeds meer een
onderdrukte minderheid werden en Nieuw Zeeland vrijwel geheel
Europees van karakter werd.
Nieuw Zeeland heeft zich daarna ontwikkeld tot een modern
westers land met een hoge levensstandaard. De economie is
voornamelijk agrarisch georiënteerd, met als belangrijkste
exportproducten vlees, melkproducten, vis, fruit (o.a. kiwi's)
en groenten. Internationaal heeft Nieuw-Zeeland zich geprofileerd
als milieubewust en sterk tegen kernenergie, zoals tijdens
de protesten tegen de Frans kernproeven op Mururoa, met
als gevolg de aanslag op het Greenpeace schip Rainbow Warrior
in de haven van Auckland. De laatste jaren laten een sterke
versterking zien van het Maori zelfbewustzijn en een herontdekking
van oude Maori tradities, zelfs door Europese Nieuw Zeelanders.
Klimaat
Het Noordereiland heeft een subtropisch klimaat, en op het
Zuidereiland heerst een maritiem klimaat. Neerslag is er
over het hele jaar verspreid. Op het Zuidereiland valt veel
neerslag, vooral aan de westkust. Alle depressies die boven
de Tasman Zee ontstaan worden immers tegen het gebergte
op het South Island aangeblazen en dit zorgt voor zogenaamde
'stijgingsregens'.
Bevolking
Er wonen zo'n 3,5 miljoen mensen in Nieuw-Zeeland, waarvan
ongeveer 75% van Europese afkomst is. De overgrote meerderheid
is afkomstig uit Engeland en de band met Engeland is nog
altijd sterk. Het Nieuw Zeelandse Engels lijkt veel meer
op het Europese Engels dan het Australisch of het Amerikaans.
De Kiwi's (zoals zij zich zelf graag noemen) voelen zich
dan ook cultureel superieur aan de in hun ogen vrij boerse
Australiërs. De nationale sport van Nieuw-Zeeland is
rugby. Daarnaast zijn Nieuw Zeelanders enorme zeilliefhebbers
en winnen zij vaak grote zeilwedstrijden als de Whitbread
Race of de America's Cup. In hun vrije tijd zijn Nieuw Zeelanders
graag actief bezig in de 'Great Outdoors'. De Maori's, de
oorspronkelijke bevolking van Nieuw Zeeland, vormen 15%
van de bevolking. Daarnaast zijn er vooral de laatste jaren
veel Aziaten en immigranten uit de Pacific komen wonen,
die ieder zo'n 5% van de bevolking uitmaken.
In Nieuw-Zeeland wordt zowel Engels als Maori gesproken.
De Maoritaal, welke overeenkomsten vertoont met Polynesische
talen en enkele dialecten in Indonesië, is minstens
zo belangrijk als het Engels, daar de Maori's een gelijkwaardige
plaats in de maatschappij innemen (in tegenstelling tot
de aboriginals in Australië bijvoorbeeld). Veel plaatsnamen
komen rechtstreeks uit de Maoritaal, vooral op het Noordereiland
zult u dit veelvuldig bemerken. Ook op televisie zijn er
vele programma's in het Maori. Met Engels kunt u echter
prima uit de voeten, ook de Maori's beheersen het Engels
uitstekend.
Cultuur
De Maori cultuur is op een aantal plaatsen, met name rond
Roturua, nog zeer duidelijk aanwezig en is een opmerkelijke
comeback aan het maken. Veel Maori's herwaarderen en herontdekken
hun oorspronkelijke cultuur en ook de Maori taal wordt steeds
vaker gesproken en onderwezen. Zelfs de Paheka's, zoals
de Maori's de Europese Nieuw Zeelanders noemen, raken meer
geïnteresseerd in de Maori cultuur en beschouwen deze
steeds meer als een gemeenschappelijk cultureel erfgoed,
waar ook zij trots op zijn. Bepaalde Maori woorden worden
vaker gebruikt, met name de bekende welkomstgroet Kia Ora.
Veel plaatsen hebben al Maori namen en zelfs worden veel
Engelse plaatsnamen vervangen door hun oude Maori naam.
In het algemeen is de relatie tussen Maori's en Paheka's
de laatste jaren behoorlijk verbeterd, hoewel er natuurlijk
ook wel de nodige wrijvingen zijn. Hoewel de meeste Maori's
in de stad wonen en een grotendeels westerse levensstijl
hebben, proberen zij in toenemende mate het contact met
de marae waaruit ze afkomstig zijn te herstellen en te onderhouden.
De marae is eigenlijk de heilige gemeenschapsplaats van
een Maori dorp, maar het woord wordt ook vaak gebruikt als
algemene aanduiding voor traditioneel voorouderlijk dorp.
Met name rond Rotorua wonen nog veel Maori's in hun marae
en dit is dan ook voor ons de beste plaats om met de Maori
cultuur kennis te maken. Hoewel gastvrijheid zeer belangrijk
is bij de Maori's, is het bij het bezoeken van een marae
essentieel dat je je strikt houdt aan een aantal beleefdheidsregels
en taboes. De reisleider en lokale gidsen zullen je hierover
inlichten.
Waitangi Day wordt ieder jaar op 6 februari gevierd. Op
deze dag wordt het in 1840 gesloten verdrag tussen de Maori's
en de Engelsen herdacht. Nieuw-Zeeland werd toen een kolonie
van Groot-Brittannië. Op 25 april is het ANZAC-Day
en worden de gesneuvelde soldaten van het Australia New
Zealand Army Corps herdacht.
Flora
en Fauna
Door zijn geïsoleerde ligging heeft Nieuw Zeeland een
planten- en dierenwereld waarvan de meeste soorten uitsluitend
in Nieuw Zeeland voorkomen. Zowel op het Noord als op het
Zuidereiland komen uitgestrekte oerbossen voor met een zeer
gevarieerde plantenwereld. De bekendste boom van het Noordereiland
is de gigantische kauri, een naaldboom die meer dan 50 meter
hoog en 2000 jaar oud kan worden. Helaas zijn de meeste
gekapt, maar in natuurreservaten zijn nog enkele oorspronkelijk
kauri-bossen te vinden. Typerend voor de Nieuw Zeelandse
bossen is de grote hoeveelheid varens die er groeien, waaronder
diverse soorten boomvarens die soms tot 10 meter hoog kunnen
worden. Deze varens, samen met de dichte ondergroei van
allerlei slingerplanten en de vele mossen en epifyten die
op de bomen groeien, geven de Nieuw Zeelandse bossen een
sprookjesachtige charme en vandaar ook dat bijvoorbeeld
een film als "Lord of the Rings" hier opgenomen
is. De oorspronkelijke dierenwereld van Nieuw Zeeland werd
gedomineerd door vogels. Door het ontbreken van roofdieren
leefden er voor de komst van de Europeanen vele soorten
loopvogels, waarvan de reusachtige Moa - die 4 meter lang
kon worden - de bekendste is. De meeste van deze loopvogels
zijn uitgestorven door toedoen van de mens en door de mensen
meegenomen verwilderde roofdieren als katten, ratten en
honden. De Moa was zelfs al lang voor de komst van de Europeanen
uitgestorven. Een van de weinige nog overgebleven loopvogels
is de beroemde kiwi, hét symbool van Nieuw Zeeland,
en de takahe (Zuidereiland). Vogels met vleugels hebben
zich wel goed kunnen handhaven en vormen ook nu nog de meest
opvallende dieren in de Nieuw Zeelandse natuur. De enige
zoogdieren die hier leefden voor de komst van de mens waren
twee soorten vleermuizen. De Maori's en vooral de Europeanen
hebben echter vele zoogdiersoorten geïntroduceerd,
waarvan er vele verwilderd zijn. Zo leven er inmiddels door
heel Nieuw Zeeland in het wild diverse hertensoorten, wilde
varkens en geiten, konijnen en opossums (deze laatste worden
overigens niet zeer gewaardeerd door de Nieuwzeelanders:
opossums worden ervoor verantwoordelijk gehouden voor het
verdwijnen van een groot aantal oorspronkelijke planten
en diersoorten). Zeezoogdieren komen van oorsprong wel veel
voor in de visrijke wateren rond Nieuw Zeeland. Hier leven
diverse walvissoorten, als de potvis, de bultrugwalvis en
de orka, alsmede verschillende soorten dolfijnen, zeehonden
en zeeleeuwen.
Politiek/Economie
Nieuw-Zeeland is een zelfstandig land met een eigen parlementair
systeem. Ze erkent koningin Elizabeth II als haar koningin.
Zij heeft echter geen invloed op de Nieuwzeelandse politiek
en wordt vertegenwoordigd door een gouverneur.
Het parlement bestaat uit het huis van afgevaardigden. De
inwoners van Nieuw-Zeeland kiezen de leden van het parlement
en ieder lid representeert een gebied van het land. De regering
bestaat uit leden van de grootste partij. De partijleider
wordt 'prime minister'.
De belangrijkste bron van inkomsten komt uit de export
van landbouw producten, voornamelijk vlees, zuivel en wol.
Nieuw-Zeeland telt ongeveer 45 miljoen schapen en is het
derde wolproducerende en tweede wolexporterende land in
de wereld. Kiwifruit, passievruchten, appels en peren zijn
wereldwijd populaire exportproducten. Naast de landbouw
is bosbouw de tweede belangrijkste industrie.
De Nieuwzeelandse overheid probeert uitbreiding en ontwikkeling
van industrie te bewerkstelligen om de economie stabieler
te maken. Het ontbreekt Nieuw-Zeeland echter aan een afzetgebied.
Toerisme wordt een steeds belangrijkere peiler van de economie
en maakt een stormachtige ontwikkeling door. Logisch, want
Nieuw-Zeeland heeft vakantiegangers buitengewoon veel te
bieden.
Praktische
informatie
Geld en Valuta
De munteenheid in Nieuw Zeeland is de Nieuw Zeelandse dollar
(NZ$). Voor elke euro ontvangt u ongeveer 2 New Zealands
dollars (februari 2003).
Contant geld en Travellers cheques
We raden u aan om Travellercheques in NZ$ of in euro's mee
te nemen. Deze kunnen vrijwel bij alle banken omgewisseld
worden en zijn verzekerd tegen verlies en diefstal. Neemt
u ook wat contant geld mee, in euro's of dollars.
Bankpassen en creditcards
Credit cards worden vrijwel overal geaccepteerd en u kunt
ook met uw pinpas geld opnemen bij vrijwel alle geldautomaten.
Indien u onderweg gebruik maakt van uw creditcard of uw
pinpas is het van het grootste belang dat u uw pas of kaart
niet uit het oog verliest. Het komt helaas maar al te vaak
voor dat de gegevens van uw kaart gekopieerd worden en dat
daarna betalingen worden verricht met uw creditcard of uw
pinpas. Let er daarom op dat niemand uw pincode kan afkijken
als u betaalt of geld opneemt met uw pinpas.
Frauderen met creditcards is niet altijd uit te sluiten
en elke creditcard maatschappij is daarvoor verzekerd, maar
door alert te zijn kunt u een heleboel problemen voorkomen.
Telefoon, internet en post
Tegenwoordig vindt u overal in Nieuw zeeland internet cafées,
waar u heel makkelijk een e-mail kan verzenden. Dit is tevens
de goedkoopste vorm van communiceren.
Telefoneren kan zowel in de hotels (al is dit vaak wel veel
duurder), maar ook in de verschillende telefooncellen met
een credit card of telefoonkaart, die u bij het postkantoor
kunt kopen.
Vervoer
Wanneer u individueel reist, kunt u zelf kiezen in wat voor
categorie auto u uw rondreis gaat maken. Houdt u er wel
rekening me dat er links wordt gereden in Nieuw Zeeland.
Wanneer u de Islander neemt, dient u rekening te houden
met een overvaartijd van ca. 3 uur. De ferry gaat 5x per
dag, tussen 06.00 en 21.30 uur en kost ca. € 24 per
persoon en € 85 voor de auto.