Turkije
heeft alles wat een toerist maar kan wensen. Een aangenaam
klimaat, gezellige badplaatsen, prachtige landschappen,
een indrukwekkende cultuurgeschiedenis, een beroemde keuken
en een vriendelijke bevolking. Redenen genoeg dus om hier
een vakantie door te brengen.
Afwisselend
landschap
Een groot deel van de 8.000 km lange kustlijn heeft een
toeristische bestemming. Alleen de Zwarte-Zeekust in het
noordoosten nog niet. De kust is hier geen aanrader, maar
het Pontisch Gebergte met dichtbegroeide bossen is een fantastisch
wandelgebied. Parallel aan de zuidkust loopt het Taurusgebergte
met beboste en kale hellingen. Door de hoogvlakte stromen
vele rivieren, ook de meren zorgen voor een aangename afwisseling.
In het
westen zijn wel duizend hete thermale bronnen. Het maanlandschap
van Cappadocië is het gevolg van vulkanische uitbarstingen.
De kalkterrassen van Pamukkale danken hun bestaan aan het
afgezette kalkzout dat afkomstig is van zwaar kalkhoudende
waterstroompjes.
Taal
Met Engels en Duits kunt u bijna overal terecht, vooral
in de grote steden en in de Egeïsche en mediterrane
toeristencentra. Op Turkse scholen is Engels de belangrijkste
vreemde taal. Onbekendheid met het Turks is daarom geen
probleem tenzij u in afgelegen streken of het oosten reist.
Dankzij Atatürk gebruikt het Turks vanaf de jaren twintig
het Latijnse alfabet (net als het Nederlands) met slechts
een paar extra tekens, zoals trema’s, die een bepaalde
uitspraak aangeven. Het Turks is een Oeral-Altaïsche
taal, noch verwant aan de Indo-Europese talen, noch aan
het Arabisch. De grammatica is bijzonder ingewikkeld.
Cultuur
Ondanks alle associaties met het Oosten is Turkije een efficiënt
land, waar de bussen en treinen op tijd rijden en de mensen
zeggen wat ze bedoelen. De Turken zijn recht door zee en
zullen gewoon nee zeggen wanneer iemand iets onmogelijks
van ze vraagt, in plaats van de persoon in kwestie af te
schepen met allerlei beloften en verzekeringen.
In het openbaar lijken Turken stuger wordt nauwelijks gelachen
op straat maar als u ze beter leert kennen, blijken ze wel
degelijk gevoel voor humor te bezitten. Hun gereserveerde
houding leverde ze bij vroegere reizigers de titel ‘de
Engelsen van het Oosten op. Hoewel in het algemeen lijdzaam
en geduldig, kunnen de Turken gewelddadig reageren als iets
ze echt te ver gaat. Turkse soldaten er bestaat een dienstplicht
van twee jaar worden beschouwd als de taaiste ter wereld.
Turkije is nog steeds een mannenmaatschappij: de twee hoogst
geprezen deugden zijn eer en mannelijkheid. In een Turkse
gevangenis staat de dief onderaan de ladder, de moordenaar
bovenaan. Motieven voor moord hebben meestal te maken met
eer en zijn dus respectabel. Wanneer bijvoorbeeld een man
in een vlaag zijn ontrouwe echtgenote en haar minnaar doodt,
wordt dat beschouwd als een persoonlijke erezaak.
De invloed van de islam blijft sterk en in de meeste auto’s
en taxi’s hangen amuletten om het boze oog af te weren.
Het alcoholgebruik is matig en openbare dronkenschap ondenkbaar.
Jonge Turken stellen prijs op een goede opleiding en de
beroepsbevolking is hooggeschoold, met naar verhouding meer
afgestudeerden dan in sommige Noordeuropese landen. De kwaliteit
van het onderwijs blijft ongelijk verdeeld. De meeste leraren
en middelen gaan naar het toch al begunstigde westen, ten
koste van het provinciale oosten.
Klimaat
Het contrast tussen het vruchtbare laagland aan de kust
en het bergachtige binnenland is zeer groot en heeft enorme
verschillen in seizoenstemperatuur tot gevolg. In het oosten
kan de temperatuur in de winter dalen tot -40 °C met
120 dagen van het jaar sneeuw, terwijl de Egeïsche
kuststreken zachte, regenachtige winters hebben en zomertemperaturen
van rond de 35 °C. De meeste regen valt langs de Zwarte-Zeekust.
Eten&Drinken
Het meest opwindende aan de Turkse keuken zijn de meze,
heerlijke hapjes die op zichzelf al een maaltijd vormen
of als voorgerecht worden gegeten. Met de meze stellen de
Turkse koks hun fantasie en creativiteit op de proef, bijvoorbeeld
101 variaties met aubergine. De meze zijn bij uitstek geschikt
voor vegetariërs, börek (pasteitjes gevuld met
kaas en kruiden), dolma (druivebladeren gevuld met rijst),
auberginedips en salades, yoghurt en knoflooksausjes.
Olijfolie
is de basis van de Turkse keuken. Sommige mensen vinden
dat te vettig, weer andere zweren erbij. Het schijnt dat
die olijfolie de weelderigheid van de haardossen stimuleert,
die in de mediterrane streken zo wordt gewaardeerd. Aan
de presentatie wordt de grootste zorg besteed, zelfs het
kleinste gerechtje wordt gegarneerd met peterselie, citroen
en olijven. Bij de meze wordt zoveel versgebakken Turks
brood (pide) geserveerd als u maar wilt.
Vanwege
de vier zeeën die de Turkse kusten beroeren is ook
vis een hoofdbestanddeel van de Turkse keuken. Naast de
hamsi, lekkere vishapjes van ansjovis als onderdeel van
de meze, worden er hoofdschotels van zeebaars, boniter,
zwaardvis, inktvis, grote garnalen, brasem en rode poon
geserveerd.
Lamsvlees
wordt het meest gegeten, als de welbekende kebab, maar ook
als köfte (gekruide vleesballetjes). Kip is iets minder
populair, maar wordt smakelijk bereid met walnoten, knoflook
en paprika en verwerkt in Circassische gerechten. Bij de
gerechten worden gewoonlijk salades geserveerd en rijst
(pilav), bereid met pijnappels, rozijnen en kruiden.
Staat
en economie
Turkije is een seculiere republiek met aan het hoofd een
president. Deze wordt voor een ambtstermijn van zeven jaar
gekozen door de ‘Grote Nationale' vergadering, het
parlement met vierhonderd zetels. De president is tevens
opperbevelhebber van de strijdkrachten. Na overleg met het
parlement heeft hij ook de bevoegdheid om de noodtoestand
uit te roepen. Het staatshoofd heeft in tegenstelling tot
de tijd voor 1982 (toen er een nieuwe grondwet werd opgesteld
na de militaire push van 1980) verdergaande bevoegdheden.
Parlementsverkiezingen zijn er eens in de vijf jaar. De
volksvergadering is in eerste instantie de wetgevende macht,
hoewel ook de president in sommige gevallen wetten uit kan
vaardigen.
Het
land is opgedeeld in 81 provincies, elk bestuurd door een
gouverneur. Heeft een stad of dorp meer dan tweeduizend
inwoners, dan wordt er een burgemeester en een gemeenteraad
gekozen.
Turkije
is nog steeds een overwegend agrarisch land. Maar liefst
59 procent van de Turkse bevolking woont en werkt nog altijd
op het platteland. De steden daarentegen vormen van oudsher
de bestuurlijke centra waar de rijke grootgrondbezitters
en de intelligentia wonen en waar de macht wordt uitgeoefend.
De kloof tussen het platteland en de stad is dan ook zeer
groot.
Agrarische
exportproducten zoals katoen, tabak, noten, thee en zuidvruchten
bepalen nog steeds voor meer dan zestig procent de exportopbrengsten.
In de industrie ligt van oudsher het zwaartepunt bij de
textielindustrie, op de voet gevolgd door alle industrie
die gestoeld is op het verwerken van agrarische producten.
De tertiaire sector is weinig efficiënt. Het overheidsapparaat
is log en er heerst een enorme bureaucratie die gepaard
gaat met een zeer grote verborgen werkloosheid, waarbij
velen het werk doen van één. Een sterk gegroeide
industrie is het toerisme.
Accomodacie
De accommodatie loopt uiteen van luxehotels met vijf sterren
als het Hilton en het Sheraton tot eenvoudige familiepensions.
Over de gehele linie worden de eisen ieder jaar strenger
en de meeste toeristen zijn bij hun eerste bezoek dan ook
aangenaam verrast door de hoge kwaliteit van de accommodatie.
Dit is niet het Midden-Oosten van de slecht functionerende
apparatuur en de stroomstoringen, maar daarentegen ook niet
het Europa van het smetteloze sanitair en de efficiënte
kamermeisjes. De bediening is echter altijd vriendelijk
en behulpzaam.
De nieuwere hotels zijn vaak prachtige bouwwerken in traditionele
stijl. Met de hygiëne is het over het algemeen goed
gesteld. Uw handen wassen onder stromend water is een essentieel
element van de moslimcultuur, daarom hebben toilettafels
bijna nooit een stop. De kamers hebben meestal een eigen
toilet en douche, zelfs in de kleinere pensions. Douchebakken
hebben meestal geen gordijn, dus de hele ruimte wordt drijfnat.
In juli en augustus is airconditioning geen overbodige luxe.
De meeste hotels van vier en vijf sterren beschikken daar
dan ook over, soms zelfs ook die met drie sterren. Op de
grote hotels na loopt in de badplaatsen de warmwatervoorziening
op zonne-energie. U moet er rekening mee houden dat de hoeveelheid
water ’s avonds beperkt is. U kunt overdag zo veel
water gebruiken als u wilt, maar het risico bestaat dat
de reservoirs ’s avonds leeg zijn. Voor zonsondergang
worden die echter weer bijgevuld.
Pensionkamers zijn vaak eenvoudiger dan hotelkamers, met
minder meubilair en beperkte kastruimte. Tijdens de nationale
feestdagen en de twee belangrijkste religieuze feesten (de
Ramadan en het Offerfeest) zijn de hotels aan de kust volgeboekt.
Maar landinwaarts, met uitzondering van toeristenplaatsen
als Pamukkale, liggen ook vaak leuke, en bovendien minder
drukke, hotelletjes.
Vervoer
Autoverhuur
Het huren van een auto is duur. Bestuurders moeten ouder
zijn dan 21 jaar en over een geldig rijbewijs beschikken.
Een WA-verzekering is minimaal vereist, maar het is verstandig
om daarnaast nog een aanvullende verzekering af te sluiten
die door alle verhuurbedrijven wordt aangeboden.
Openbaar vervoer
Voor kleinere afstanden is de bus een prima en relatief
goedkoop vervoermiddel. De bussen zijn comfortabel en hebben
airconditioning. De dienstregelingen zijn betrouwbaar. De
bussen vertrekken vanaf busstations (otogar) en stoelen
moeten een dag of twee van tevoren worden gereserveerd ofwel
bij het lokale busstation of bij een reisagent.
Treinen hebben eerste en tweede klas zitplaatsen, sommige
ook een restaurant en couchettes. Treinen vanuit Edirne
en Griekenland komen aan op het Sirkeçi-station,
treinen naar Ankara en Oost-Turkije vertrekken vanaf het
Haydarpasa-station in het Aziatische deel. Kaartjes zijn
te koop op het station en te reserveren via een reisagent.
De treinreis van Istanbul naar Ankara duurt 9 uur. De Mavi
Tren is de snelste intercity, en vertrekt tweemaal daags
vanaf Haydarpasa.
In Istanbul rijden er sneltrams van Aksaray naar Ferhatpasa
en Sirkeçi. Een ouderwets trammetje rijdt nog altijd
langs de Istiklal Caddesi tussen Galata en Taksim. De Tünel,
de oudste en kortste metro ter wereld, rijdt van Karaköy
heuvelop naar Beyoglu.
Plaatselijk vervoer
Dolmus-taxibusjes zijn het goedkoopst. Deze pittige minibusjes
rijden langs vaste routes en kunnen onderweg worden aangehouden.
Dolmus betekent ‘volgepakt’, en dat is dan ook
meestal het geval. Gewone taxi’s hebben een meter
en vervoeren u snel en efficiënt door de stad. Het
nachttarief van 24-6 uur (twee lichtjes op de meter) is
50 procent hoger dan het dagtarief (één lichtje).
Bootdiensten
Autoveren van de Turkish Maritime Lines varen driemaal per
week van Istanbul naar Izmir, Marmaris en Mersin. TML exploiteert
van mei tot oktober ook een Zwarte-Zeelijn die ’s
maandags vanuit Istanbul via Sinop, Samsun, Ordu en Giresun
naar Trabzon vertrekt. De veerdiensten over de Bosporus
zijn frequent en goedkoop. Als kaartje worden er aan de
kaden koperen munten verkocht.
Geld
De muntsoort is de Turkse Lira. De beste koersverhouding
behaal je als je ter plaatse wisselt of geld uit de pinautomaat
haalt. Je vindt geldautomaten eigenlijk overal, zeker in
de toeristencentra en grotere steden.
Ook is het mogelijk Nederlands geld te wisselen bij banken
en wisselkantoren. Ook travellercheques kunnen worden ingewisseld
en creditcards worden in de meeste grotere winkels wel geaccepteerd.
Voor fooien geldt in restaurants zo’n tien procent
van het totaalbedrag. De lonen zijn over het algemeen laag,
daarom is het de gewoonte fooien te geven aan de chauffeur
van de excursiebus, kamermeisjes en gidsen.
Banken zijn in de regel open van maandag tot en met zaterdag
van 8.30 tot 12.00 uur en van 13.30 tot 16.00 uur. Postkantoren
zijn dagelijks geopend van 8.00 tot 21.00 uur.
|
TURKIJE 